ການຫຼຸດ​ພົ້ນ​ອອກ​ຈາກ​ສະ​ຖາ​ນະ​ພາບປະ​ເທດ​ດ້ອຍ​ພັດ​ນະ​ນາ​ແມ່ນ​ຫຍັງ?

ການຫຼຸດ​ພົ້ນ​ອອກ​ຈາກສະ​ຖາ​ນະ​ປະ​ເທດ​ດ້ອຍ​ພັ​ດ​ທະ​ນາ​ ເປັນ​ເປົ້າ​​ໝາຍສູ້​ຊົນ​ຂອງປະ​ເທດ​ເຮົາ​ທີ່​ຈະ​ເຮັດ​ໃຫ້​ໄດ້​ໃນ​ປີ 2025 ເຊິ່ງວ່າ ປະ​ເທດ​ທີ່​ຂຶ້ນ​ສະ​ຖາ​ນະເປັນ​ປະ​ເທດ​ດ້ອຍ​ພັດ​ທະ​ນາ ຫຼື Least Developed Country (LDC ຕໍ່​ໄປ​ແມ່ນ​ຈະ​ໃຊ້​ຄຳ​ຫຍໍ້​ໂຕ​ນີ້​) UN ໃຫ້​ນິ​ຍາມ​ວ່າ ເປັນປະ​ເທດ​ທີ່​ມີ​ລາຍ​ຮັບ​ຕ່ຳ ແລະ ມີ​ຂໍ້​ຈຳ​ກັດ​ດ້ານ​ໂຄງ​ຮ່າງ ທີ່​ກີດ​ຂວາງ​ການ(structural impediments)​ພັດ​ທະ​ນາ​ແບບ​ຍືນ​ຍົງ.

ຫຼັງຈາກ​ເປົ້າ​ໝາຍ ສະ​ຫັດສະ​ຫວັດ​ດ້ານ​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ (MDGs) ​ໃນ​ປີ 2015, ໃນ​ແຜນ 8 ນີ້​ລັດ​ທະ​ບານ​ໄດ້​ສຸມ​ໃສ່​ເປົ້າ​ໝາຍ​ສູ້​ຊົນ LDC ກໍ​ຄື​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ​ເພື່ອຫຼຸດ​ພົ້ນ​ອອກ​ຈາກ​ສະ​ຖາ​ນະ​ພາບ​ປະ​ເທດ​ດ້ອຍ​ພັດ​ທະ​ນາ.

​​ UN/Committee for Development Policy (CDP) ຈະ​ເປັນ​ຜູ້​ວັດ​ແທກ ແລະ ປະ​ກາດ​ໃຫ້​ປະ​ເທດນັ້ນ ວ່າ​ໄດ້ຫຼຸດ​ພົ້ນ​ອອກ​ຈາກ​ສະ​ຖານະ LDC ໄດ້​ຈະ​ຕ້ອງ​ໄດ້​ຜ່ານ​ເກນ​​ມາດ​ຕະ​ຖານການ​ວັດ​ແທກ​ຂອງ​ເພິ່ນ​ກ່ອນ ໂດຍ​ເພິ່ນ​ຈະ​ວັດ​ທຸກໆ 3ປີ ແລ​ະ ຕ້ອງ​ຜ່ານ​ເກນ​ມາດ​ວັດ​ຂອງ​ເພິ່ນ​ຈຳ​ນວນ 3 ຄັ້ງ​ຕິດ​ຕໍ່​ກັນ​ຈຶ່ງ​ຖື​ວ່າ​ບັນ​ລຸ​ເປົ້າ​ໝາຍ.

ເກນ​ການ​ວັດ​ແທກ​ໄດ້​ແບ່ງ​ອອກ​ເປັນ 3 ໝວດ​ໃຫຍ່​ຄື:

  1. ​ລາຍ​ໄດ້​ແຫ່ງ​ຊາດ​ຕໍ່​ຫົວ​ຄົນ (GNI: Gross National Income) ເພື່ອ​ວັດ​ແທກ​ລາຍ​ໄດ້ ແລະ ​ລະ​ດັບ ຊັບ​ພະ​ຍາ​ກອນ ໃນ​ການ​ພັດ​ທ​ນະ​ນາ ທີ່​ມີ​ຢູ່​ໃນ​ປະ​ເທດ
  2. Human Assets Index (HAI) ດັດ​​ຊະ​ນີ​ຊັບ​ສິນ​ມະ​ນຸດ ແລະ 
  3. Economic Vulnerability Index (EVI) ດັດ​ຊະ​ນີ​ຄວາມບອບ​ບາງ​ຂອງ​ເສດ​ຖະ​ກິດ ປະ​ກອບ​ດ້ວຍຫຼາຍ​ຕົວ​ຊີ້ບອກ​ນ້ອຍ​ທີ່ ຖືກ​ເລືອກ​ໂດຍ CDP (Committee for Development Policy) 

ລາຍ​ລະ​ອຽດ​ຕົວ​ເລກ​ເພື່ອ​ບັນ​ລຸ​ໃນ​ການ​ຊີ້​ວັດ​ຂອງ​ທັງ 3 ຕົວ​ ປະ​ຈຳ​ປີ 2018:

  1. ລາຍ​ໄດ້​ແຫ່ງຊາດ​ຕໍ່​ຫົວ​ຄົນ (GNI) ຕ້ອງ​ເຮັດ​ໃຫ້​ໄດ້ຫຼາຍ​ກ່​ວາ 1.230 ໂດ​ລາ (ປີ 2015 ແມ່ນ 1.242 ໂດ​ລາ)
  2. ດັດ​ຊະ​ນີ​ຊັບ​ສິນ​ມະ​ນຸດ (HAI) ​ຕ້ອງ​ໃຫ້​ໄດ້ຫຼາຍ​ກ່​ວາ 66
  3. ດັບ​ສະ​ນີ​ຄວາມບອບ​ບາງ​​ຂອງ​ເສດ​ຖະ​ກິດ (EVI) ຕ້ອງ​ຕ່ຳ​ກ່​ວາ 32

ເງື່ອນ​ໄຂ​​​ເພື່ອບັນ​ລຸ LDC:

  • ຈະ​ຕ້ອງ​ບັນ​ລຸ​ມາດ​ຖານ​ໃຫ້​ໄດ້​ຕິດ​ຕໍ່ກັນ 3ຄັ້ງ ເຊິ່ງ​ແຕ່​ລະ​ຄັ້ງ​ຫ່າງ​ກັນ​ແມ່ນ 3ປີ. ໃນ​ປີ 2015 ປະ​ເທດ​ເຮົາ​ບໍ່​ສາ​ມາດ​ເຮັດ​ຜ່ານ​ທັງ 3 ເກນ, ແຕ່​ໃນ​ປີ 2018 ເຮົາ​ສາ​ມາດ​ຜ່ານ 2 ໃນ 3 ເກນ, ຖ້າ​ວ່າ ເຮົາ​ສາ​ມາດ​ເຮັດ​ໄດ້​ໃນປີ 2021 ແລະ 2024 ແມ່ນ​ເຮົາ​ສາ​ມາດ​ປະ​ກາດ​ສະ​ຖາ​ນະ​ ອອກ​ຈາກ​ປະ​ເທດ​ດ້ອຍ​ພັ​ດ​ທະ​ນາ​ໄດ້.
  • ຂຶ້ນ​ກັບ​ການ​ເຈ​ລະ​ຈາຂອງ​ປະ​ເທດນັ້ນໆ

ຄວາມ​ໝາຍ​ຂອງ​ແຕ່​ລະຕົວ​ຊີ້ບອກ

ລາຍ​ໄດ້​ແຫ່ງ​ຊາດ​ຕໍ່​ຫົວ​ຄົນ, Gross National Income (GNI)

ໄດ້​ຈາກ

Gross Domestic Product – Net Transfer

ລວມຍອດ​ຜະ​ລິດ​ຕະ​ພັນ​ພາຍ​ໃນ – (ການ​ໂອນ​ເງິນ​ເຂົ້າ​ຂອງ​ຄົນ​ລາວ​ “ລົບ” ການ​ໂອນ​ເງິນ​ອອກ​ຂອງ​ຄົນ​ຕ່າງ​ປະ​ເທດ)

ເຊິ່ງວ່າ ການ​ປ່ຽນ​ອັດ​ຕາ​ເງິນ​ສະ​ກຸນ​ທ້ອງ​ຖິ່ນ (ກີບ​) ໄປ​ເປັນ​ສະ​ກຸນ​ຕ່າງ​ປະ​ເທດ (ໂດ​ລາ) ເພື່ອບໍ່​ໃຫ້​ເກີດ​ມີ​ຜົນ​ກະ​ທົບ​ຈາກ​ອັດ​ຕາ​ເງິນ​ເຟີ້​ໃນ​ປີ​ດັ່ງ​ກ່າວ ເພິ່ນ​ຈຶ່ງ​ເອົາ​ຄ່າ​ສະ​ເລ່ຍ​ຂອງ 2 ຫາ 3 ປີ​ກ່ອນ​ມີ​ເປັນ​ໂຕ​ປຽບ​ທຽບ ແລະ ອ້າງ​ອີງ. ໂດຍ​ການ​ປ່ຽນ​ຫົວ​ໜ່ວຍ​ເງິນ​ແມ່ນ ເພິ່ນ​ໄດ້​ໃຊ້​ວິ​ທີ​ຂອງ The World Bank Atlas Method ມາ​ໃຊ້.

The World Bank Atlas Method

ເປັນ​ວິ​ທີ​ທີ່​ໃຊ​້ Atlas conversion factor ເພື່ອ​ປ່ຽນ​ຫົວ​ໜ່ວຍ​ສະ​ກຸນ​ເງິນ​ທຸກໆ​ສະ​ກຸນ​ເງິນ​ມາ​ເປັນ​ສະ​ກຸນ​ເງິນ​ທີ່​ນິ​ຍົມ​ໃຊ້​ກັນ​ເຊັ່ນ ໂດ​ລາ. ໂດຍ conversion factor ຈະ​ເອົາ​ຄ່າ​ສະ​ເລ່ຍ​ຂອງ​ອັດ​ຕາ​ການ​ແລກ​ປ່ຽນ​ຈາກ​ສະ​ກຸນ​ຕົ້ນ​ທາງ​ໄປ​ຫາ ໂດ​ລາ ຂອງ​ປີນັ້ນ ແລະ 2 ປີ  ກ່ອນ​ໜ້າ​ນີ້ ລວມ​ທັງ​ປັບ​ອັດ​ຕາ​ເງິນ​ເຟີ້​ພາຍ​ໃນ ແລະ ຕ່າງ​ປະ​ເທດ​ເຂົ້າ​ນຳ. ຈຸດ​ປະ​ສົງ​ຂອງ​ການ​ປັບ​ນີ້​ກໍ​ແມ່ນ​ເພື່ອ​ປ້ອງ​ກັນ​ອັດ​ຕາ​ກາ​ແລກ​ປ່ຽນ​ທີ່​ເກີດ​ຈາກ​ເງິນ​ເຟີ້ໃນ​ປີ​ດັ່ງ​ກ່​າວ.

\(r_{(t-n)}=\frac{P_{t}}{P_{(t-n)}}\)

r(t-n) = P(t) / P(t-n)

r(t-n) ອັດ​ຕາ​ເງິນ​ເຟີ້​ໃນ​ປະ​ເທດ ລະ​ຫວ່າງ​ປີ t ແລະ ປີ t-n

P(t) Gross Domestic Product (GDP) deflator

*ລາຍ​ລະ​ອຽດ​ແບບ​ລົງ​ເລິກ​ສາ​ມາດ​ເຂົ້າ​ໄປ​ສຶກ​ສາ​ໄດ້​ທີ The World Bank Atlas method – detailed methodology

ດັດ​ຊະ​ນີ​ຊັບ​ສິນ​ມະ​ນຸດ, Human Asset Index (HAI)

  • ແມ່ນ​ການ​ວັດ​ລະ​ດັບຊັບ​ພະ​ຍາ​ກອນ​ມະ​ນຸດ​
  • ຖ້າ​ລະ​ດັບ HAI ຕ່ຳ​ ໝາຍ​ເຖິງ ​ຄວາມ​ເປັນ​ໄປ​ໄດ້​ຍາກ​ ຫຼື ມີ​ສິ່ງ​ກີດ​ຂວາງໃນ​ການ​ສ້າງໂຄງ​ຮ່າງ​ ​ເພື່ອ​ການ​ພັດ​ທ​ະ​ນາແບບ​ຍືນ​ຍົງ

ດັດ​ຊະ​ນີ​ຄວາມບອບ​ບາງ​ຂອງ​ເສດ​ຖະ​ກິດ, Economy Vulnerability Index (EVI)

  • ດັດ​ຊະ​ນີ​ທີ່​ວັດ​ແທ​ກ​ຄວາມບອບ​ບາງ​ຂອງ​ໂຄງ​ສ້າງ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​ພາຍ​ໃນ ທີ່​ຈະ​ປະ​ເຊີນ​ຕໍ່​ຄວາມ​ສ່ຽງ ຫຼື ຮັບ​ຜົນ​ກະ​ທົບ​ຈາກ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​ພາຍນອກ ແລະ ໄພ​ທຳ​ມະ​ຊາດ.
  • ຖ້າ​ຄ່າ EVI ສູງ ໝາຍ​ເຖິງ ໂຄງ​ສ້າງ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​ມີ​ຄວາມບອບ​ບາງ ຫຼື ມີ​ຄວາມ​ສ່ຽງ​ສູງ ເຊິ່ງ​ຖ້າ​ຫາກວ່າ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​ມີ​ຄວາມບອບ​ບາງ​ສູງ ກໍ​ຈະ​ເຮັດ​ໃຫ້​ເປັນ​ອຸ​ປະ​ສັກ​ຕໍ່​ການ​ພັດ​ທະ​ນາ​ຕາມ​ທິດ​ຍືນ​ຍົງ

ອົງ​ປະ​ກອບ​ຂອງດັບ​ສະ​ນີ​ຊັບ​ສິນ​ມະ​ນຸດ, HAI (Human Assets Index)

  1. ອັດ​ຕາ​ການ​ຕາຍ​ຂອງ​ເດັກ​ນ້ອຍ​ຕ່ຳ​ກ່​ວາ 5ປີ (Under five mortality rate) (1/6)
  2. ອັດ​ຕາ​ສ່ວນ​​ປະ​ຊາ​ກອນ​ທີ່​ຂາດ​ສານ​ອາ​ຫານ (Percentage of population undernourished) (1/6)
  3. ອັດ​ຕາ​ການ​ຕາຍ​ຂອງ​ແມ່ (Maternal Mortality Ratio)  (1/6)
  4. ອັດ​ຕາ​ການ​ເຂົ້າ​ຮຽນ​ຊັ້ນ​ມັດ​ທະ​ຍົມ (Gross secondary school enrollment ratio) (1/4)
  5. ອັດ​ຕາ​ການ​ຮູ້​ໜັງ​ສື​ຂອງ​ຜູ້​ໃຫຍ່ (Adult literacy rate) (1/4)

ອົງ​ປະ​ກອບ​ຂອງ ດັດ​ຊະ​ນີ​ຄວາມບອບ​ບາງ​ຂອງ​ເສດ​ຖະ​ກິດ, EVI (Economic Vulnerability)

  1. ຈຳ​ນວນ​ປະ​ຊາ​ກອນ (Population) (1/8)
  2. ຄວາມ​ຫ່າງ​ໄກ​ຈາກ​ຕະຫຼາດ (Remoteness) (1/8)
  3. ຄວາມ​ກະ​ຈຸກ​ໂຕ​ຂອງ​ສິນ​ຄ້າ​ສົ່ງ​ອອກ (Merchandise Export Concentration) (1/8)
  4. ສັດ​ສ່ວນ​ຂອງ​ກະ​ສິ​ກຳ​ໃນ GDP (Share of Agriculture, Forestry & Fishing in GDP) (1/8)
  5. ສັດ​ສ່ວນ​ຂອງ​ປະ​ຊາ​ກອນ​ຢູ່​ເຂດ​ຊາຍ​ຝັ່ງ (Share of population in low elevated Coastal  Zone) (1/8)
  6. ຄວາມບໍ່​ໝັ້ນ​ຄົງ​ຂອງ​ການ​ສົ່ງ​ອອກ (Instability of exports of goods and services) (1/8)
  7. ຈຳ​ນວນ​ຜູ້​ປະ​ສົບ​ໄພ​ພິ​ບັດ (Victims of natural disasters) (1/8)
  8. ຄວາມບໍ່​ໝັ້ນ​ຄົງ​ການ​ຜະ​ລິດ (Instability of agricultural production) (1/8)

ວິ​ທີ​ການ​ຄິດ​ໄລ່ ດັດ​ຊະ​ນີ​ຂອງ​ແຕ່​ລະ​ຕົວ

ການ​ຄິ​ດ​ໄລ່​ດັ​ດ​ຊະ​ນີ​ຂອງ​ແຕ່​ລະ​ຕົວ​ນັ້ນ​ແມ່ນ​ໃຊ້​ສູດລວມ​​ອັນ​ດຽວ​ກັນ​ຄື

\(I=100*\frac{V-min}{max-min}\)

*ສຳ​ລັບ​ບາງ​ຕົວ​ຊີ້ບອກ ຕົວ​ເລກ​ຜົນ​ໄດ້​ຮັບ​ອາດ​ຈະ​ກົງ​ກັນ​ຂ້າມ ຫຼື ຕ້ອງ​ເປັນ​ຄ່າ​ນ້ອຍ​ກ່​ວາ ເຊັ່ນ: ຕົວ​ຊີ້ບອກ​ດ້ານ​ການ​ຕາຍ​ຂອງ​ເດັກ ເຮົາ​ຈຶ່ງ​ຜັນ​ປ່ຽນ​ສູດ​ເປັນ

\(I^{*}=100-I=100*\frac{max-V}{max-min}\)

I = 100 * [((V) – (min))/((max) – (min))]

I*=100-I = 100 * [((max) – (V))/((max) – (min))]

V ຂໍ້​ມູນ​ຕົວ​ເລກ​ຂອງ​ປະ​ເທດ​ທີ່​ຕ້ອງ​ການ​ຄິດ​ໄລ່

min ຄ່າ​ສະ​ເລ່ຍ​ນ້ອຍ​ສຸດ (lower bound)

max ຄ່າ​ສະ​ເລ່ຍ​ໃຫຍ່​ສຸດ (upper bound)

ຄ່າ​ດັບ​ຊະ​ນີ​ຈະ​ມີ​ຄ່າ​ແຕ່ 0 ຫາ 100

ຕົວ​ຢ່າງ:

ໃນໝວດ​ຂອງ HAI, ຄິດ​ໄລ່​ດັດ​ຊະ​ນີ​ອັດ​ຕາ​ການ​ເຂົ້າ​ຮຽນ​ຂັ້ນ​ມັດ​ທະ​ຍົມ ປີ 2018

V = ອັດ​ຕາ​ການ​ເຂົ້າ​ຮຽນ​ຊັ້ນ​ມັດ​ທະ​ຍົມ ຂອງ ສ​ປ​ປ ລາວ = 61.7

min = ຄ່າ​ສະ​ເລ່ຍ​ນ້ອຍ​ສຸດ = 10.0

max = ຄ່າ​ສະ​ເລ່ຍ​ໃຫຍ່​ສຸດ = 100.0

\(I=100*\frac{61.7-10.0}{100.0-10.0}\)

I = 100 * [((61.7) – (100))/((100) – (10))]

I = 57.4

ສຳ​ລັບ​ດັດ​ຊະ​ນີ EVI, ຄິດ​ໄລ່​ດັດ​ຊະ​ນີ​ປະ​ຊາ​ກອນ

V = ຈຳ​ນວນ​ປະ​ຊາ​ກອນ ສ​ປ​ປ ລາວ = 6758 (ພັນ​ຄົນ)

min = ຄ່າ​ສະ​ເລ່ຍ​ໃນ​ຂອບ​ນ້ອຍ​ສຸດ = 150 (ພັນ​ຄົນ)

max = ຄ່າ​ສະ​ເລ່ຍ​ໃນ​ຂອບ​ໃຫຍ່​ສ​ຸດ = 100000 (ພັນ​ຄົນ)

\(I=100*\frac{ln(max)-ln(V)}{ln(max)-ln(min)}\) \(I=100*\frac{ln(100000)-ln(6758)}{ln(100000)-ln(150)}\)

I = 100 * [(ln(100000) – ln(6758))/(ln(100000) – ln(150))]

I = 41.4

*ສຳ​ລັບຕົວ​ເລກ​ຂອບ​ເທິງ ແລະ ຂອບ​ລຸ່ມນັ້ນ​ແມ່ນ​ອີງ​ຕາມ​ຕົວ​ເລກ​ທີ່​ໄດ້​ຈາກ UN/CDP

**ຕົວ​ເລກ​ການ​ຄິດ​ໄລ່​ໃນ​ໝວດ​ຍ່ອຍ​ຂອງ HAI ແລະ EVI ເພິ່ນ​ໄດ້​ມີ​ສູດ ແລະ ວິ​ທີ​ການ​ຄິດ​ໄລ່​ສະ​ເພາະ​ຂອງແຕ່​ລະ​ຫົວ​ຂໍ້​ຍ່ອຍ​ຕື່ມ​ອີກ

ຂໍ້​ມູນ​ເພີ່ມ​ຕື່ມ

Lao P.D.R. LDC profile

UN – Economic Analysis and Policy Division

Hand Book on Least Developed Country Category

 

Douangtavanh Kongphaly

Consultant Statistician of NIPN Lao PDR, Internship at Centre for Development Policy Research (Ministry of Planning and Investment) & Co-organizer of Google Developer Group Vientiane

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *